Amerika Birleşik Devletleri’nde federal elektrikli araç vergi teşviklerinin kaldırılmasının ardından Kaliforniya, kendi destekçi programını devreye soktu. Ancak Kaliforniya EV teşvik programı tüm markalara eşit biçimde kapılarını açmıyor; yalnızca 13 otomobil üreticisi bu sistemden yararlanabiliyor. Bu durum, bazı tanıdık isimlerin listede neden yer almadığı sorusunu da beraberinde getiriyor.
Program Nasıl Çalışıyor? Temel Kurallar ve Şartlar
Vali Gavin Newsom’ın duyurduğu yeni teşvik planı, federal programın sunduğu avantajların birebir aynısı değil; ancak yine de kayda değer bir destek sunuyor. Program kapsamında yeni bir elektrikli araç satın alan Kaliforniyalılar, satış noktasında otomatik olarak 3.500 dolara kadar anında indirim hakkı kazanıyor. İkinci el elektrikli araç almayı tercih edenler içinse bu miktar 1.750 dolar olarak belirlendi.
Programdan yararlanabilmek için belirli fiyat eşiklerine uymak zorunlu. Yeni araçlarda tavan fiyat 50.000 dolar, ikinci el araçlarda ise 25.000 dolar olarak belirlendi. İlginç bir istisna ise Kaliforniya merkezli elektrikli araç üreticilerine tanındı: Hem Lucid hem de Rivian, eyalet sınırları içinde kurulmuş olmalarından dolayı bu fiyat tavanından muaf tutuluyor. Bu durum, her iki markanın da mevcut araçları 50.000 doların üzerinde olmasına rağmen programa dahil edilebileceği anlamına geliyor.
Finansman modelinde de dikkat çekici bir yapı var: Yeni araç teşvikinin 1.750 doları doğrudan otomobil üreticisinden, geri kalan 1.750 doları ise eyalet eşleşme fonlarından karşılanıyor. Yani bu bir devlet hibesi değil, üretici-eyalet ortaklığına dayanan bir sistem. Bu yapının programın ne denli yaygın benimseneceğini başlangıçta belirsiz kılacağı düşünülüyordu; ancak çoğu üretici katılım için adım attı.
Listedeki 13 Marka ve Dikkat Çeken Yokluğlar
Programa katılan 13 otomobil üreticisine bakıldığında, premium ve lüks segmentte yoğunlaşan pek çok markanın listede yer almadığı göze çarpıyor. Bunun temel nedeni oldukça basit: Bu markaların büyük çoğunluğunun üretimde olan elektrikli modelleri 50.000 doların altında başlamıyor.
- Mercedes-Benz: Listede yer almıyor. CLA 250+ modeli 49.400 dolardan başlıyor ve teknik olarak eşiğin altında kalıyor; ancak şirket bürokratik süreçlerle uğraşmayı tercih etmedi.
- BMW: Programın dışında kaldı. Uygun fiyatlı elektrikli modeli bulunmuyor.
- Audi: Katılmıyor; tüm EV modelleri fiyat tavanının üzerinde.
- Volkswagen: Programa dahil olmadı.
- Dodge ve Jeep: Listeye girmeyen diğer markalar arasında.
- Maserati: Lüks konumlandırması nedeniyle program kapsamı dışında.
- Fiat: 38.395 dolardan başlayan 500e modeliyle programa en uygun markalardan biri olmasına rağmen katılmadı. Bu durum, programın gerçek anlamda ilginç istisnası olarak öne çıkıyor.
- Mini: Countryman SE modeli 46.550 dolardan başlıyor ancak marka programa katılmadı.
Öte yandan listede yer almasına karşın uygun araç sunmakta zorlanan markalar da var. Honda, Prologue modelini bu yıl sonunda üretimden kaldıracak; dolayısıyla satılacak yeni bir aracı kalmayacak. Volvo‘nun düşük fiyatlı modeli EX30 ise iptal edildi; geriye kalan en uygun fiyatlı EX40’ın başlangıç fiyatı 56.545 dolar. Daha ucuz modellerin yolda olduğu söylense de bu şirketler için programın şimdilik pratikte fazla bir anlamı yok.
İkinci El Piyasasında Beklenmedik Etkiler Olabilir
Programın ikinci el araçlara yönelik ayağı ise henüz tam olarak netlik kazanmadı. İkinci el araç teşvikinin de üretici eşleşme fonlarıyla finanse edileceği belirtiliyor; ancak bir üreticinin doğrudan kâr etmediği kullanılmış araç satışları için neden fon ayıracağı sorgulanıyor. Bu durum, programın ilerleyen dönemde nasıl işleyeceğine dair belirsizlik yaratıyor.
Piyasada oluşabilecek garip dinamikler de göz ardı edilemez. Örneğin 24.000 dolara satılan ikinci el bir Tesla Model 3 bu teşvike dahilken, aynı fiyattaki ikinci el bir BMW i4 bu haktan yararlanamayacak. Bu tür eşitsizlikler, ikinci el EV pazarında beklenmedik talep kaymalarına ve fiyatlandırma anomalilerine yol açabilir. Programın gerçek sonuçlarını görmek için biraz daha beklemek gerekecek; ancak Kaliforniya’nın bu adımı, federal desteğin geri çekildiği bir dönemde elektrikli araç talebini ayakta tutmaya yönelik kararlı bir hamle olarak değerlendiriliyor.
