Şirket aracını şirket çalışanı olmayan birinin kullanması son dönemde yeniden gündeme geldi. Özellikle ticari araçlarda yapılan trafik denetimlerinin SGK kayıtlarıyla karşılaştırılması, şirketleri yüksek para cezalarıyla karşı karşıya bırakabiliyor. Ancak kamuoyunda dolaşan “şirket aracını başkası kullanırsa doğrudan 198 bin TL ceza kesiliyor” bilgisi gerçeği tam olarak yansıtmıyor. Peki şirket aracını kimler kullanabilir, ceza hangi durumda uygulanıyor ve 2026 yılı için gerçek ceza tutarı ne kadar?
Şirket adına kayıtlı bir aracın başka bir kişi tarafından kullanılması tek başına otomatik olarak yüz binlerce liralık ceza anlamına gelmiyor. Buradaki temel konu, özellikle ticari amaçla kullanılan araçlarda direksiyon başındaki kişinin araç sahibi şirket adına fiilen çalışıp çalışmadığı ve SGK’ya bildirilip bildirilmediği.
Mevzuat kapsamında Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından yapılan bazı trafik denetimlerinde, kullanım amacı ticari olan araçlara ilişkin sürücü bilgileri Sosyal Güvenlik Kurumu’na aktarılabiliyor. Böylece sürücünün araç sahibi işletmenin kayıtlı çalışanı olup olmadığı incelenebiliyor.
Şirket aracını başkasının kullanması neden SGK cezasına dönüşebiliyor?
Uygulamanın temelinde kayıt dışı istihdamla mücadele bulunuyor.
10 Haziran 2014 tarihli ve 29026 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Bankalar ve Kamu İdareleri Tarafından Yapılacak Olan Sigortalılık Kontrolü ile Kurum ve Kuruluşlardan Alınacak Bilgi ve Belgelere Dair Tebliğ” kapsamında Emniyet Genel Müdürlüğü’nün yaptığı trafik denetimlerinde belirli bilgilerin SGK’ya gönderilmesi öngörülüyor.
Tebliğin ilgili hükmüne göre, trafik idari para cezası sürücünün yüzüne karşı düzenlenmiş ve aracın kullanım amacı ticari ise;
- aracın plakası,
- sürücünün T.C. kimlik numarası,
- sürücünün adı ve soyadı,
- cezanın düzenlendiği yer ve tarih
gibi bilgiler SGK’ya gönderilebiliyor.
SGK daha sonra sürücünün sigortalılık durumunu kontrol edebiliyor. Sürücünün araç sahibi şirketin fiilen çalışanı olduğu ancak SGK bildiriminin yapılmadığı sonucuna varılırsa kayıt dışı istihdam hükümleri devreye girebiliyor.
2026’da şirket aracını sigortasız çalışan kullanırsa ceza ne kadar?
2026 yılında aylık brüt asgari ücret 33.030 TL olarak uygulanıyor. SGK idari para cezalarının önemli bölümü de brüt asgari ücret üzerinden hesaplanıyor.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 102’nci maddesi kapsamında, sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmediğinin denetim, mahkeme kararı veya kamu kurumlarından gelen bilgi ve belgelerle tespit edilmesi halinde her bir sigortalı için iki aylık brüt asgari ücret tutarında ceza uygulanabiliyor.
Bu durumda 2026 yılı için:
33.030 TL × 2 = 66.060 TL
Dolayısıyla denetim sonucunda gerçekten kayıt dışı çalıştırıldığı belirlenen bir sürücü için yalnızca işe giriş bildirgesi yönünden 66.060 TL idari para cezası gündeme gelebiliyor.
198.180 TL ceza iddiası doğru mu?
2026 yılı içerisinde yayımlanan birçok haberde şirket aracını sigortasız kişiye kullandırmanın cezasının 198.180 TL’ye kadar çıktığı ifade edildi.
Ancak burada önemli bir hesaplama ayrıntısı bulunuyor.
5510 sayılı Kanun’un 102’nci maddesine göre, işyeri esas alınarak işe giriş bildirgesinin verilmediğinin tespit edilmesinin ardından bir yıl içinde aynı nitelikte tekrar tespit yapılması halinde ceza her bir sigortalı için asgari ücretin beş katı olarak uygulanıyor.
2026 brüt asgari ücreti üzerinden hesaplandığında:
33.030 TL × 5 = 165.150 TL
Dolayısıyla söz konusu hüküm kapsamında beş kat asgari ücretin karşılığı 198.180 TL değil, 165.150 TL.
198.180 TL ise 2026 brüt asgari ücretinin altı katına karşılık geliyor ve SGK mevzuatında örneğin bazı defter ve belge ibrazı ihlallerinde görülebilen farklı bir ceza seviyesini ifade ediyor.
Bununla birlikte kayıt dışı çalışan tespitinde işe giriş bildirgesi cezasına ek olarak prim belgeleri, geçmiş dönem primleri, gecikme zamları, asgari ücret desteğinin geri alınması ve bazı SGK teşviklerinin kaybedilmesi gibi ek mali sonuçlar ortaya çıkabileceğinden şirketin toplam maliyeti 165 bin TL’nin de üzerine çıkabilir.
Şirket aracını çalışan olmayan biri kullanamaz mı?
Burada en çok karıştırılan nokta bu.
Şirket adına kayıtlı bir aracı şirket çalışanı olmayan bir kişinin kullanması her durumda otomatik olarak SGK cezası doğurmuyor.
SGK açısından belirleyici olan konulardan biri, sürücü ile araç sahibi işletme arasında gerçekte bir hizmet akdi ve fiili çalışma ilişkisi bulunup bulunmadığı.
Örneğin şirket sahibinin bir yakını veya arkadaşının aracı kısa süreli ve tamamen kişisel bir amaçla kullanması ile işletme adına düzenli olarak mal veya yolcu taşıyan sigortasız bir sürücünün kullanması aynı şekilde değerlendirilmiyor.
SGK’nın 4 Ağustos 2021 tarihli genel yazısı sonrasında yapılan değerlendirmelerde aracın kullanım şekli, sürücünün başka bir işyerinde sigortalı olup olmadığı, araç sahibinin faaliyet konusu ve sürücü ile işletme arasındaki fiili ilişkinin niteliği gibi birçok kriter birlikte ele alınıyor.
Arkadaş veya akraba şirket aracını kullanırsa ceza kesilir mi?
Şirket aracını kullanan kişinin şirket sahibinin arkadaşı, eşi veya akrabası olması tek başına kişinin şirket çalışanı olduğu anlamına gelmiyor.
SGK tarafından işlem yapılması halinde şirket, sürücünün aracı geçici olarak şahsi amaçla kullandığını ve aralarında herhangi bir hizmet akdi bulunmadığını gösteren bilgi ve belgelerle itiraz edebiliyor.
Uygulamada SGK’nın 2021 tarihli değerlendirme kriterleri kapsamında hayatın olağan akışına uygun geçici kullanım durumlarının ayrıca incelenmesi öngörülüyor. Sürücü ile araç sahibi arasında hizmet akdi bulunmadığı anlaşılıyorsa sigortalılık işlemi yapılmaması mümkün olabiliyor.
Şirket adına kayıtlı hususi otomobiller de aynı kapsamda mı?
Bir başka önemli ayrım ise şirket aracı ile ticari araç kavramlarının aynı şey olmaması.
Bir otomobil şirketin aktifine kayıtlı olabilir ancak ruhsattaki kullanım amacı hususi olabilir.
SGK’ya trafik denetimlerinden veri aktarılmasını düzenleyen Tebliğ’de açık şekilde “kullanım amacı ticari olan araçlar” ifadesi bulunuyor. Bu nedenle sadece bir otomobilin şirket adına kayıtlı olması, ticari araçlara yönelik bu SGK mekanizmasının otomatik olarak uygulanacağı anlamına gelmiyor.
Bununla birlikte aracın gerçekte şirket faaliyeti kapsamında kullanılması ve direksiyondaki kişinin şirket adına fiilen çalışması gibi durumlarda somut olay ayrıca değerlendirilebilir.
Ruhsatta ticari yazıyor ama araç şahsi kullanılıyorsa ne olur?
SGK’nın uygulamaya yönelik değerlendirmelerinde bu konu için de önemli bir istisna bulunuyor.
Trafik sicilinde ticari araç olarak kayıtlı olmasına rağmen araç sahibinin vergi mükellefiyeti bulunmuyorsa, araç herhangi bir ticari faaliyette kullanılmıyorsa ve fiilen binek araç şeklinde kullanıldığı açıkça anlaşılıyorsa, yalnızca trafik tutanağına dayanarak kayıt dışı istihdam işlemi yapılmaması gerektiği belirtiliyor.
Bu nedenle aracın ruhsattaki sınıfı kadar fiilen hangi amaçla kullanıldığı da önem taşıyor.
Kiralık şirket aracını başka şirketin çalışanı kullanabilir mi?
Araç bir başka işletmeye kiralanmışsa durum farklı değerlendiriliyor.
SGK incelemesinde yalnızca bir kira sözleşmesinin bulunması yeterli görülmeyebilir. Sözleşmenin gerçek bir ticari ilişkiyi yansıtması, kira bedellerinin ödenmiş olması ve aracın fiilen kiracı işletmenin nam ve hesabına kullanılması gibi unsurlar incelenebiliyor.
Gerçek bir kiralama ilişkisi bulunuyor ve sürücü kiracı şirketin kayıtlı çalışanıysa, araç sahibine ait şirket ile sürücü arasında işçi-işveren ilişkisi bulunmadığı belgelerle ortaya konulabilir.
Trafik cezası SGK incelemesini nasıl başlatıyor?
Sistemin en dikkat çekici taraflarından biri, her trafik kontrolünün doğrudan SGK cezası anlamına gelmemesi.
Mevzuattaki veri aktarım mekanizması özellikle ticari kullanım amaçlı araç sürücüsüne trafik idari para cezasının yüzüne karşı tebliğ edilmesi durumundaki bilgilerin SGK’ya aktarılmasını düzenliyor.
SGK bu bilgiler üzerinden sürücünün sigortalılık durumunu araştırabiliyor.
Bu nedenle bir ticari araç sürücüsüne örneğin trafik denetiminde ceza düzenlenmesi, daha sonra şirket açısından ayrı bir SGK incelemesinin başlangıç noktası haline gelebiliyor.
SGK cezasına itiraz edilebilir mi?
Evet.
Sürücü ile şirket arasında gerçekte bir işçi-işveren ilişkisi bulunmadığı halde SGK tarafından re’sen sigortalılık veya idari para cezası işlemi yapılması halinde itiraz hakkı bulunuyor.
Özellikle;
- sürücünün aracı kişisel amaçla geçici kullanması,
- sürücünün şirket sahibiyle akraba veya arkadaş olması ve herhangi bir çalışma ilişkisinin bulunmaması,
- aracın gerçek bir sözleşmeyle başka bir işletmeye kiralanmış olması,
- aracın ticari tescilli olmasına rağmen fiilen ticari faaliyette kullanılmaması
gibi durumlarda somut olayın belgelerle açıklanması önem taşıyor.
SGK idari para cezalarına karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde Kuruma itiraz edilebiliyor. İtirazın reddedilmesi halinde ise ilgili yargı yoluna başvurulması mümkün.
Ehliyetsiz kişiye şirket aracı verilirse ayrıca trafik cezası var
SGK konusu ile trafik mevzuatını birbirinden ayırmak gerekiyor.
Şirket çalışanı olmayan ancak geçerli sürücü belgesine sahip bir kişinin aracı kullanması ile ehliyetsiz bir kişiye araç verilmesi aynı durum değil.
2026 yılında yürürlüğe giren Karayolları Trafik Kanunu değişiklikleri kapsamında sürücü belgesi olmadan motorlu araç kullanan kişiye 40.000 TL, aracı kullanmasına izin veren işletene de tescil plakası üzerinden ayrıca 40.000 TL idari para cezası uygulanıyor.
Dolayısıyla şirket aracını kullanan kişinin mutlaka kullandığı araç sınıfına uygun geçerli sürücü belgesine sahip olması gerekiyor.
Şirketler nelere dikkat etmeli?
Şirket araçlarında olası SGK ve trafik yaptırımlarının önüne geçebilmek için aracı fiilen kullanan kişilerin hukuki statüsünün açık olması büyük önem taşıyor.
Özellikle ticari araç kullanan çalışanların SGK işe girişlerinin zamanında yapılması, şirket araçlarının kimler tarafından kullanılabileceğinin yazılı olarak belirlenmesi, kiralık araçlarda gerçek kira sözleşmesi ve faturaların saklanması ve aracın üçüncü kişilere verilmesi halinde kullanım amacının açıkça ortaya konulabilmesi şirketlerin karşılaşabileceği riskleri önemli ölçüde azaltabilir.
Ayrıca aracın kasko poliçesinde veya uzun dönem kiralama sözleşmesinde sürücüyle ilgili özel sınırlamalar bulunup bulunmadığı da kontrol edilmeli.
Sonuç: Şirket aracını başkasının kullanması doğrudan 198 bin TL ceza demek değil
2026 yılında gündeme gelen “şirket aracını başkasına kullandırana 198 bin TL ceza” haberlerinin aksine, mevzuatta şirket adına kayıtlı her aracı çalışan olmayan bir kişinin kullanması halinde otomatik olarak uygulanan 198.180 TL’lik özel bir trafik cezası bulunmuyor.
Asıl risk, ticari faaliyet kapsamında kullanılan araçta şirket adına fiilen çalışan bir sürücünün SGK’ya bildirilmemiş olması.
Böyle bir durumun kamu kurumu veya denetim yoluyla tespiti halinde 2026 yılında işe giriş bildirgesi yönünden her bir sigortalı için 66.060 TL idari para cezası gündeme gelebiliyor.
Aynı işyerinde Kanun’da belirtilen şartlarla bir yıl içerisinde tekrar tespit yapılması halinde ise 5510 sayılı Kanun’daki beş kat asgari ücret cezası 165.150 TL seviyesine çıkıyor. Buna primler, diğer bildirim cezaları, gecikme zamları ve teşvik kayıpları da eklenebiliyor.
Bu nedenle şirket aracı kullanımında belirleyici soru yalnızca “Araç kimin üzerine kayıtlı?” değil; “Aracı kullanan kişi şirket adına fiilen çalışıyor mu ve çalışıyorsa SGK bildirimi yapılmış mı?” olmalı.
