TURKA’nın İstanbul Arnavutköy’de açtığı örnek merkezde yapay zekâ destekli görüntüleme, lazer ölçüm, robotik kontroller ve dijital raporlama uygulamaları gerçek araçlar üzerinde gösterildi.
Yeni araç muayene sistemi, 15 Ağustos 2027’den itibaren Türkiye genelinde devreye girecek. Araç muayene hizmetlerini 20 yıl süreyle yürütecek TURKA, 81 ilde uygulanması planlanan teknoloji ve operasyon modelinin ilk örneğini İstanbul’da tanıttı.
Arnavutköy Yeşilbayır Mahallesi’nde kurulan merkez; 2 bin 500 metrekare kapalı alana, iki ağır vasıta ve üç binek araç olmak üzere toplam beş muayene kanalına sahip. Tesis, yeni dönem başlamadan önce ekipmanların, yazılımların ve iş akışlarının gerçek araçlarla sınanacağı bir test, eğitim ve AR-GE merkezi olarak kullanılacak.
Önemli ayrım: Tanıtılan tesis, Türkiye genelindeki yeni sistemin hemen başladığı anlamına gelmiyor. Mevcut imtiyaz dönemi 15 Ağustos 2027’de sona erecek; TURKA’nın işletme dönemi aynı tarihte başlayacak.
Yeni araç muayene sistemi ne zaman başlayacak?
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının açıkladığı takvime göre ikinci imtiyaz dönemi 15 Ağustos 2027’de başlayacak ve 2047’ye kadar sürecek. Bu tarihe kadar İstanbul’daki örnek merkezde teknoloji karşılaştırmaları, yazılım güncellemeleri ve operasyon testleri yapılacak. Burada elde edilen sonuçların daha sonra 81 ildeki merkezlere aktarılması planlanıyor.
Örnek merkez aynı zamanda çalışanların eğitim üssü olacak. Farklı illerde görev yapacak personel, teorik eğitimin ardından gerçek araçlar üzerinde uygulamalı çalışma yapacak. Kamu kurumları ve denetim otoriteleri de sistemi bu tesiste inceleyebilecek.
Yapay zekâ araç muayenesinde nasıl kullanılacak?
Yeni dönemde yapay zekâ, teknisyenin yerine karar veren tek unsur olarak değil; görüntü ve ölçüm verileriyle teknik değerlendirmeyi destekleyen bir yardımcı olarak konumlandırılıyor. Hedef, insan gözünün fark etmekte zorlanabileceği kusurları görünür hâle getirmek ve farklı istasyonlardaki değerlendirme standardını güçlendirmek.
Sistemde kullanılması planlanan başlıca teknolojiler şöyle:
- Yapay zekâ destekli görüntü işleme ve otomatik kusur tespiti,
- çok noktalı, yüksek çözünürlüklü kamera altyapısı,
- lazer tabanlı boyut ölçüm ve tarama sistemleri,
- araç altı ile karoseri görüntüleme,
- temassız lastik diş derinliği ölçümü ve lastik hasarı analizi,
- fren ve süspansiyon testleri,
- robotik far ve aydınlatma kontrolü,
- gerçek zamanlı veri analitiği ve merkezi raporlama.
Plaka ve araç tipi tanıma, karoseri ile araç altındaki kusurların belirlenmesi, lastik kontrolleri ve araç ölçülerinin doğrulanması gibi işlemlerde kamera ve sensör verilerinden yararlanılacak. Muayenenin her aşamasında üretilen verilerin, görsel kanıtlarla birlikte dijital rapora aktarılması hedefleniyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, sistemi “bir anlamda aracın MR’ının, tomografisinin çekilmesi” sözleriyle anlattı.
Araç sahipleri için neler değişecek?
TURKA’nın açıkladığı modele göre dönüşüm yalnızca muayene hattındaki cihazlarla sınırlı kalmayacak. Randevudan sonuç raporuna kadar kullanıcı deneyiminin de dijitalleştirilmesi planlanıyor.
- Canlı takip: Araç sahipleri muayenenin hangi aşamada olduğunu bekleme alanındaki ekranlardan ve dijital kanallardan izleyebilecek.
- Dijital sonuç: Muayene sonucu ve tespit edilen kusurlar daha ayrıntılı raporlarla görüntülenebilecek.
- Daha kısa bekleme hedefi: Otomasyon ve yeni operasyon modeliyle işlem akışının hızlandırılması amaçlanıyor.
- Ortak standart: Aynı teknoloji ve süreçlerin 81 ilde uygulanması hedefleniyor.
- Erişilebilir alanlar: Bekleme salonlarında dijital bilgilendirme ekranları ve erişilebilirlik uygulamaları yer alacak.
Ancak bekleme süresinin ne kadar azalacağına ilişkin henüz doğrulanmış bir ortalama süre açıklanmadı. Bu nedenle tanıtımdaki hız vurgusu, ölçülmüş bir sonuçtan çok yeni işletme modelinin hedefi olarak değerlendirilmeli.
Kredi kartıyla araç muayenesinde komisyon alınacak mı?
Yeni dönemin sürücüler açısından en somut değişikliklerinden biri ödeme tarafında olacak. Bakanlığın açıklamasına göre 15 Ağustos 2027’den itibaren araç muayene ücretinin kredi kartıyla ödenmesi sırasında vatandaştan ayrıca komisyon alınmayacak. TURKA’nın bilgi notunda da muayene ücreti dışında komisyon veya hizmet bedeli yansıtılmayacağı belirtiliyor.
Bu düzenleme muayene ücretinin kaldırıldığı ya da düşürüldüğü anlamına gelmiyor; yalnızca kartla ödeme nedeniyle ek komisyon alınmamasını ifade ediyor.
81 ilde 352 merkez ve yaklaşık 900 muayene hattı
Yeni araç muayene sistemi için 249 sabit ve 103 mobil olmak üzere toplam 352 merkez planlanıyor. Yaklaşık 900 muayene hattından oluşacak ağ; binek ve ticari araç istasyonlarının yanı sıra motosiklet merkezlerini ve traktör gibi tarım araçları için mobil muayene hizmetlerini de kapsayacak.
| Başlık | Açıklanan plan |
|---|---|
| Başlangıç tarihi | 15 Ağustos 2027 |
| İşletme dönemi | 2027–2047 |
| Sabit merkez | 249 |
| Mobil merkez | 103 |
| Toplam merkez | 352 |
| Muayene hattı | Yaklaşık 900 |
| Örnek merkez | İstanbul Arnavutköy; 2.500 m² ve 5 kanal |
| Öngörülen yatırım | Yaklaşık 3 milyar dolar |
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına göre mevcut 321 muayene noktası, yeni dönemde 352’ye çıkarılacak. Büyükşehirlerde ihtiyaç doğrultusunda sekiz kanallı istasyonlar kurulması; süspansiyon test cihazları, elektronik boyut ölçümü, otomatik plaka tanıma ve ilerleyen aşamada OBD cihazlarının kullanılması da planlar arasında.
Yaklaşık 3 milyar dolarlık yatırım programı
TURKA Yönetim Kurulu Başkanı Halis Ezer, gelecek 20 yılı kapsayan dönüşüm için yaklaşık 3 milyar dolarlık yatırım programı planlandığını açıkladı. Program; yeni merkezlerin inşasını, teknolojik ekipmanları, yazılım altyapısını, çalışan eğitimini ve araç sahibi deneyimini birlikte ele alıyor.
Şirketin bilgi notuna göre teknoloji çalışmalarında Altınay Robot Teknolojileri ve MEXT Teknoloji Merkezi gibi yerli paydaşların yanı sıra ABD merkezli Opus Group, İspanya’dan Itversia Gestión ve Arjantin’den VTV Norte’nin deneyiminden yararlanılacak.
Merkezler afetlerde farklı amaçlarla kullanılabilecek
TURKA, bazı sabit merkezlerin afet ve acil durumlarda destek noktası olarak değerlendirilebilmesini de planlıyor. Buna göre uygun tesislerin orman yangınlarına ilk destek verecek ekipmanla donatılması ve ihtiyaç hâlinde sahra hastanesine dönüştürülebilecek altyapıya sahip olması gündemde.
Bu bölüm henüz tamamlanmış bir hizmet değil. Uygulama; Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ve diğer yetkili kurumlarla yapılacak koordinasyon ve planlamaya bağlı olacak.
Yeni sistemle ilgili kısa sorular ve yanıtlar
TURKA araç muayene hizmetini ne zaman devralacak?
TURKA’nın 20 yıllık işletme dönemi 15 Ağustos 2027’de başlayacak.
Yeni dönemde kaç araç muayene merkezi olacak?
Planlamaya göre 249 sabit ve 103 mobil olmak üzere toplam 352 merkez hizmet verecek.
Araç muayenesini yapay zekâ mı sonuçlandıracak?
Açıklanan modele göre hayır. Yapay zekâ ve görüntüleme sistemleri, teknisyen kararını veri ve görsel kanıtlarla destekleyecek.
Kredi kartıyla ödemede ek ücret alınacak mı?
Bakanlık, yeni dönemde kredi kartıyla araç muayene ödemelerinde vatandaştan komisyon alınmayacağını açıkladı.
